POLSKIE SŁOWA SZTANDAROWE I ICH PUBLICZNOŚĆ

SPIS TREŚCI

Pojęcie słów sztandarowych

Zbiór słów sztandarowych

Narzędzia badawcze. Dobór próby. Badania terenowe

Ogólna hierarchia sztandarowości badanych słów

Wybory słów sztandarowych wobec czynników płci, wieku, miejsca zamieszkania 
  i wykształcenia

Zmiany hierarchii słów sztandarowych w latach dziewięćdziesiątych

Wybory słów sztandarowych przez publiczność poszczególnych gazet i czasopism

Wybory słów sztandarowych jako wyraz orientacji politycznej Polaków

Struktura znaczeniowa wybranych słów sztandarowych

Wzajemne korelacje wyborów poszczególnych słów

Wybory słów sztandarowych jako kryterium stratyfikacji społeczeństwa

Słowa sztandarowe w Gazecie Wyborczej, Naszym Dzienniku i Trybunie  
  oraz w świadomości ich czytelników

Bibliografia

ANEKS

RYSZARD FILAS: Charakterystyka badań terenowych i narzędzi badawczych

TAiWPN UN1VERSITAS

księgarnia WYSYŁKOWA

ul. Żmujdzka 6B

31-426 Kraków

tel.(012) 41391 36

fax(012) 41391 25

e-mail:box@universitas.com.pl

http://www.universitas.com.pl

Słowa sztandarowe to wyrazy i wyrażenia, które z racji swojej wartości denotacyjnej i konotacyjnej, a zwłaszcza emotywnej, nadają się na sztandary i transparenty, a więc do roli x lub y w strukturach typu Niech żyje x! Precz z y! Zwane też "pojęciami flagowymi", "wyrazami ważnymi", "symbolami politycznymi", "symbolami kolektywnymi", a ostatnio też "megasłowami", nacechowane dodatnio lub ujemnie, wyrażają (lub wywołują w świadomości partnera dyskursu) bądź pojęcia pozytywne, czyli miranda, bądź pojęcia negatywne, czyli kondemnanda. Tak rozumiane miranda ("to, co należy podziwiać") i kondemnanda (czyli "to, co należy potępiać") reprezentują różne wartości i antywartości.

Wśród słów występujących w korpusie prawicowym (tzn. w tekstach Naszego Dziennika i Radia Maryja) znacznie częściej niż w deklaracjach ogółu Polaków na pierwszym planie znajdują się słowa: dobro (innych i własne), naród, wiara, ojczyzna, rodzina; są to jednocześnie słowa wybierane jako miranda przez czytelników Naszego Dziennika częściej niż przez czytelników Gazety Wyborczej, Rzeczpospolitej i Trybuny. Analogiczną rolę wśród słów występujących w korpusie lewicowym, tzn. w Trybunie, odgrywają słowa: zgoda, wolność, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, opieka, samorząd.

W latach dziewięćdziesiątych obserwujemy raczej spadek wartości słów sztandarowych niż jej wzrost. Pewien wzrost zaznaczył się tylko we wskaźnikach aprobaty dla miłości i opieki, natomiast skurczył się zasięg aprobaty z jednej strony dla Europy i prywatyzacji, z drugiej dla godności, narodu, ojczyzny, państwa, patriotyzmu, solidarności i sprawiedliwości. Pogłębiło się potępienie dla aborcji, anarchii i dyktatury; mniej więcej na tym samym poziomie utrzymuje się niechęć do klerykalizmu i socjalizmu.